ગ્રે કાપડ શબ્દકોશ

નીચેના શબ્દો સુરતના ગ્રે કાપડના ધંધામાં રોજ વપરાય છે. અર્થ ટૂંકા અને સામાન્ય રાખ્યા છે; અલગ માર્કેટ અને મિલમાં થોડો ફરક હોઈ શકે.

તાકા (Taka)

વાળેલો ગ્રે કાપડનો ટુકડો – ગ્રે કાપડ આ રીતે વેચાય છે. લંબાઈ ક્વોલિટી અને ખરીદનાર પર આધાર રાખે છે – તાકા દીઠ મીટર અને વજન હંમેશા ચેક કરો.

ગ્રે / ગ્રેજ (Grey / greige)

લૂમ પરથી ઉતરેલું કાચું કાપડ, ધોવા, ડાઇંગ, પ્રિન્ટિંગ કે ફિનિશિંગ પહેલાનું. ભારતમાં "ગ્રે" બોલાય છે; અમેરિકા અને યુરોપમાં "greige". તેનો અર્થ ગ્રે રંગ નથી.

તાણો (Warp)

કાપડની લંબાઈમાં જતા તાર. તે ભીમ પર વીંટાય છે અને લૂમ પર ટેન્શનમાં રહે છે.

વાણો (Weft)

કાપડના પનામાં આડા જતા તાર, જે તાણાના તારની વચ્ચેથી પસાર થાય છે.

પીક (Pick)

કાપડમાં વાણાનો એક તાર. ઇંચ દીઠ વાણાના તાર (PPI) માટે પણ "પીક" બોલાય છે: "90 પીક" એટલે ઇંચમાં 90 વાણાના તાર.

રીડ (Reed)

લૂમ પરનો ધાતુનો કાંસકો, જેમાંથી તાણાના તાર પસાર થાય છે. તે દરેક પીકને જગ્યાએ બેસાડે છે અને તાણાના તાર કેટલા નજીક રહેશે તે નક્કી કરે છે, એટલે રીડ નંબર તાણાની ગીચતાનું માપ છે.

ડેનિયર (Denier)

9,000 મીટર યાર્નનું ગ્રામમાં વજન. ડેનિયર વધારે એટલે યાર્ન જાડું. ફિલામેન્ટ યાર્નમાં ઘણીવાર ફિલામેન્ટની સંખ્યા પણ લખાય છે, દા.ત. 75/36.

TPM

યાર્નમાં મીટર દીઠ વળ (ટ્વિસ્ટ). વધારે ટ્વિસ્ટથી કાપડ કડક, દાણાદાર, ક્રેપ જેવું બને. TPI × 39.37 = TPM.

FDY

Fully drawn yarn. બનાવતી વખતે પૂરેપૂરું ખેંચેલું પોલિએસ્ટર ફિલામેન્ટ યાર્ન. સુંવાળું અને ફ્લેટ, ઘણીવાર ચમકવાળું.

DTY

Draw textured yarn. POY ને ખેંચીને ટેક્સચર કરીને બને છે, જેથી તેમાં ક્રિમ્પ, ફુલાવો અને થોડો સ્ટ્રેચ આવે. FDY કરતા હાથમાં વધારે સોફ્ટ અને સ્પન જેવું લાગે.

POY

Partially oriented yarn. વચ્ચેની સ્ટેજનું યાર્ન, જે સીધું વણાતું નથી – ટેક્સચરિંગથી DTY બને, અથવા ખેંચીને ટ્વિસ્ટ થાય.

કિનાર (Selvedge)

કાપડની બંને બાજુની પાકી ધાર. શટલ લૂમ પર વાણો દરેક કિનારે પાછો વળે છે, એટલે કિનાર બંધ અને મજબૂત બને. શટલ વગરના લૂમ (રેપિયર, એર-જેટ, વોટર-જેટ) દરેક કિનારે વાણો કાપે છે અને કિનાર અલગથી બાંધવી પડે.

ભીમ (Beam)

મોટો રોલર, જેના પર વોર્પિંગ વખતે તાણો વીંટાય છે અને પછી લૂમની પાછળ ચડાવાય છે.

પીરન (Pirn)

વાણાના યાર્નની નાની બોબિન, જે શટલની અંદર રહે છે. પીરન વાઇન્ડિંગ મશીન પર ભરાય છે.

ભીમ ગેટિંગ (Beam gaiting)

નવું ભીમ લૂમ પર ચડાવીને તેના તાર હેલ્ડ અને રીડમાંથી સાંધવા કે પરોવવા, જેથી વણાટ શરૂ થઈ શકે.

TFO

Two-for-one ટ્વિસ્ટર. સ્પિન્ડલના દરેક ફેરે યાર્નમાં બે વળ ચડાવતું મશીન – જ્યોર્જેટ અને ક્રેપ જેવા કાપડ માટે ટ્વિસ્ટવાળું યાર્ન બનાવવા વપરાય છે.

RFD

Ready for dyeing. જેની પ્રી-ટ્રીટમેન્ટ થઈ ગઈ હોય – ધોવાનું, અને જરૂર હોય તો બ્લીચિંગ – એવું કાપડ, જે સીધું ડાઇંગ કે પ્રિન્ટિંગમાં જઈ શકે.

આ શબ્દો ક્વોલિટી સ્પેકમાં કેવી રીતે આવે છે તે માટે જુઓ ગ્રે કાપડનું ક્વોલિટી સ્પેક કેવી રીતે વાંચવું.